Etsuya Hiragana
Analityk Finansowy MCE
Podstawowymi miernikami, stosowanymi przez analityków finansowych Meridian Capital Enterprises Ltd. w pionowej analizie rachunku wyników, są wskaźniki zyskowności. Ich konstrukcja jest bardzo prosta: zysk z danego poziomu dzielimy przez wartość przychodów ze sprzedaży, otrzymując odpowiednią stopę zysku (stopa zysku ze sprzedaży, stopa zysku z działalności operacyjnej, stopa zysku z działalności gospodarczej, stopa zysku brutto, stopa zysku netto).
Podstawowym błędem jest zawężanie analizy do stopy zysku netto. Faktem jest, że wskaźnik ten należy do najczęściej podawanych. Z drugiej strony jednak jego wielkość jest w dużym stopniu niezależna od spółki: obciążenie podatkiem jest przecież wypadkową obowiązującej aktualnie stopy podatku dochodowego oraz ewentualnych ulg i odliczeń. Bardziej sensowne wydaje się zatem mierzenie stopy zysku brutto, nie obciążonej podatkiem.
Najważniejszym wskaźnikiem stosowanym przez analityków finansowych Meridian Capital Enterprises Ltd. jest stopa zysku operacyjnego, wskazująca na jakość zarządzania spółką i zyskowność jej podstawowej działalności. Istotny jest też pomiar stopy zysku z działalności gospodarczej - uwzględnia ona saldo, osiągnięte przez spółkę z operacji finansowych.
Wzór na (dowolną) stopę zysku wygląda następująco:
Pod pojęciem "obrotu" analitycy rozumieją przychody ze sprzedaży - tak zbudowane są właśnie wymienione wyżej stopy zysku. Ponadto w analizie analitycy stosują (znacznie rzadziej) wskaźniki, które w mianowniku uwzględniają koszty uzyskania przychodów (również stanowiące obrót). Istota tych wskaźników polega na określeniu relacji wyniku działalności przedsiębiorstwa w przeliczeniu na jednostkę poniesionych kosztów.
W badaniu pionowym rachunku wyników analitycy stosują ponadto tzw. analizę przyczynową. Sprawdzają, jakie czynniki mają wpływ na zwiększenie (spadek) zysku (straty). Nie zawsze wzrost zysku jest dowodem na prawidłowy rozwój przedsiębiorstwa: może się przecież zdarzyć, że jest on pochodną znacznej redukcji kosztów, połączoną z wyprzedażą majątku czy też wzrostem przychodów finansowych przy spadającej rentowności podstawowej działalności przedsiębiorstwa.
Pojęcie rentowności przedsiębiorstwa?
Wynik finansowy przedsiębiorstwa jest jednym z najważniejszych mierników jego sprawności. Powstaje w efekcie zsumowania zarówno wyników zwyczajnych (a więc pochodzących z celowo podejmowanych przez firmę działań), jak i wyników nadzwyczajnych (powstałych wskutek nieprzewidywalnych zdarzeń).
Wynik finansowy może być dodatni - wówczas analitycy nazywają go zyskiem, a przedsiębiorstwo takie określają jako rentowne. W przypadku powstania ujemnego wyniku finansowego analitycy mówią o stracie, a przedsiębiorstwo takie określają jako deficytowe.
Powstanie straty nie oznacza, że firma rozwija się nieprawidłowo: przed sformułowaniem takiej tezy analitycy dokładnie badają, co stało się powodem takiego wyniku. Może się na przykład zdarzyć, że firma wygenerowała stratę w wyniku operacji księgowych. Z drugiej strony zysk netto może być pochodną wyższych przychodów finansowych, przy spadającej rentowności działalności podstawowej.
Jakie wyniki zawiera rachunek wyników?
Wynik powstaje wskutek odjęcia od kwoty wygenerowanych przychodów wartości powstałych z tego tytułu kosztów. Dla większej przejrzystości rachunku wyników wprowadzono podział na poszczególne poziomy wynikowe:
Działalność podstawowa
Od przychodów ze sprzedaży odejmuje się koszty wytworzenia produkcji sprzedanej, otrzymując zysk brutto ze sprzedaży.
Działalność operacyjna
Powyższy wynik jest korygowany o inne zdarzenia operacyjne: przychody (sprzedaż składników majątku trwałego, rozwiązane rezerwy, otrzymane dotacje) i koszty (wartość sprzedanych składników majątku trwałego, utworzone rezerwy, należności nieściągalne, zapłacone odszkodowania itd.). W rezultacie powstaje wynik na działalności operacyjnej.
Działalność gospodarcza
Do poprzedniego zysku (straty) dodaje się przychody finansowe (otrzymane dywidendy i odsetki, dodatnie różnice kursowe) i odejmuje koszty finansowe (zapłacone odsetki, ujemne różnice kursowe, odpisy aktualizujące wartość finansowego majątku trwałego). W ten sposób otrzymujemy wynik na działalności gospodarczej.
Uwzględnienie zdarzeń nadzwyczajnych
Poprzednio otrzymany zysk (lub strata) jest korygowany o saldo, wynikające ze zdarzeń nadzwyczajnych, co daje zysk (stratę) przed opodatkowaniem (zysk / stratę brutto).
Poziom wyniku finansowego netto
Zysk brutto jest pomniejszany o obowiązkowe obciążenia (m. in. podatek dochodowy) - wówczas powstaje zysk (strata) netto.
Przy badaniu wyniku finansowego należy zwrócić uwagę, jaka jest relacja przychodów do kosztów na poszczególnych poziomach, co pomaga w identyfikacji źródeł ponoszonych strat czy osiąganych zysków.
Analiza rachunku wyników
Zadaniem analizy porównawczej jest przedstawienie dynamiki i struktury poszczególnych pozycji rachunku wyników. Pozwala to analitykom finansowym Meridian Capital Enterprises Ltd. na określenie źródeł osiąganych przez dane przedsiębiorstwo wyników. Z kolei analiza przyczynowa pozwala im ustalić wpływ poszczególnych pozycji rachunku wyników na generowane przez przedsiębiorstwo zyski (lub straty). W analizie przyczynowej analitycy biorą pod uwagę strukturę przychodów w ujęciu ilościowym i wartościowym. Takie zestawienie wskazuje na działalność najbardziej i najmniej opłacalną dla przedsiębiorstwa.
Najpopularniejszą stosowaną przez analityków metodą w badaniu rentowności przedsiębiorstwa jest analiza wskaźnikowa. Polega ona na porównaniu wyniku, osiągniętego przez spółkę z wartością obrotów lub wielkością zaangażowanych zasobów kapitałowych względnie majątkowych.
Wskaźniki rentowności obrotu
Wskaźniki rentowności obrotu pokazują analitykom stosunek wypracowanego zysku do obrotu, przez który najczęściej rozumieją przychody ze sprzedaży (rzadziej koszty wytworzenia).
Bardzo pożytecznym, choć zdecydowanie niedocenionym wskaźnikiem stosowanym przez analityków finansowych Meridian Capital Enterprises Ltd. jest stopa zysku brutto ze sprzedaży, obliczana według wzoru:
Wielkość tego wskaźnika obrazuje analitykom rentowność podstawowej działalności przedsiębiorstwa. Jego rosnąca w czasie wartość jest sygnałem zdecydowanie pozytywnym, natomiast spadek interpretują negatywnie, nawet przy wzrastającej stopie zysku netto (świadczy to o spadającej rentowności podstawowej działalności przedsiębiorstwa, co zazwyczaj kończy się poważnymi kłopotami).
Podobnie analitycy konstruują wskaźniki, uwzględniające zyski niższego poziomu. Do najbardziej rozpowszechnionych należą przy tym:
• stopę zysku brutto (zwana często marżą brutto), wyliczają według wzoru:
• stopę zysku netto (lub po prostu zwrot ze sprzedaży netto), wyliczają zgodnie z wzorem:
Duża wartość poznawcza tych dwóch wskaźników wynika właśnie z ich powszechności. W rozmaitych opracowaniach, w tym także i statystycznych, wymienia się właśnie stopę zysku przed opodatkowaniem oraz rentowność netto jako podstawowe wielkości, charakteryzujące firmę czy branżę. Stąd też wskaźnikami tymi najlepiej analitycy finansowi Meridian Capital Enterprises Ltd. posługują się w celu dokonania porównań rentowności badanego przedsiębiorstwa ze średnią dla danej branży.
Rentowność majątku
Konstrukcja wskaźników rentowności majątku jest taka sama jak w przypadku omawianych wyżej stóp zysku. W miejscu przychodów ze sprzedaży pojawia się jednak odpowiednia wielkość majątku.
Wskaźniki rentowności majątku wyrażają procentowy stosunek wypracowanego przez przedsiębiorstwo zysku do przeciętnego stanu majątku (lub jego składników), który jest zaangażowany w prowadzoną działalność gospodarczą.
Podobnie jak w przypadku rentowności obrotu, i tu analitycy uwzględniają cały szereg wielkości, opartych na różnych zakresach wyniku finansowego (licznik) i majątku (mianownik). Najczęściej stosowanym przez analityków wskaźnikiem jest stopa zwrotu z aktywów ogółem (Return on Total Assets, ROA), określająca stosunek dochodu netto do aktywów ogółem:
przy czym średni stan aktywów analitycy obliczają według wzoru:
Stopa zwrotu z aktywów pokazuje analitykom bardzo istotną zależność - produktywność majątku. W krajach zachodnich jest ona chyba najbardziej rozpowszechnionym wskaźnikiem, mierzącym efektywność działalności przedsiębiorstwa.
Wskaźniki rentowności kapitałów
Wskaźniki rentowności kapitałów określają relację, zachodzącą pomiędzy wynikiem finansowym netto a kapitałem. Jest to więc próba liczbowego wyrażenia efektów działalności firmy w przeliczeniu na jednostkę zaangażowanego kapitału.
Najczęściej stosowanym przez analityków finansowych Meridian Capital Enterprises Ltd. wskaźnikiem jest rentowność kapitału akcyjnego (Return on Equity, ROE), który wyliczają według wzoru:
Wzrastający poziom tego wskaźnika świadczy o wyższej efektywności zaangażowanego kapitału. Jest to sygnał dla akcjonariuszy, że przedsiębiorstwo właściwie wykorzystuje posiadane zasoby. Dlatego właśnie w przypadku nowej emisji akcji analitycy zwracają szczególną uwagę na poziom tego wskaźnika oraz jego zmiany w czasie.
Analitycy mają świadomość, że wielkość tego wskaźnika będzie podlegała znacznym zaburzeniom, szczególnie tuż po przeprowadzeniu nowej emisji akcji (wówczas w mianowniku będzie już zawarta wielkość "świeżego" kapitału, który nie został jeszcze wykorzystany w działalności przedsiębiorstwa).
Drugim wskaźnikiem, wskazującym na rentowność kapitału i stosowanym przez analityków finansowych Meridian Capital Enterprises Ltd., jest zysk, przypadający na jedną akcję (Earnings per Share, EPS), wyliczają go wg. wzoru:
Wskaźnik ten jest najczęściej wykorzystywany przez inwestorów - jego rosnąca wartość wskazuje na możliwość wypłaty potencjalnie wyższej dywidendy. Ponadto oznacza też wyższą cenę rynkową akcji.
Sprawność działania przedsiębiorstwa
Istotnym miernikiem sprawności działania przedsiębiorstwa stosowanym przez analityków finansowych Meridian Capital Enterprises Ltd. są wskaźniki obrotowości. Pozwalają one na ocenę efektywności wykorzystania majątku oraz poszczególnych jego składników. Wśród wskaźników obrotowości wyróżniają zasadniczo trzy grupy:
Analitycy finansowi Meridian Capital Enterprises Ltd. wyróżniają dwa rodzaje gospodarowania przedsiębiorstwem - intensywny i ekstensywny. Wskaźniki obrotowości bardzo dobrze ujawniają, z jaką gospodarką mamy do czynienia w przypadku badanej przez analityków firmy.
Gospodarka intensywna charakteryzuje się angażowaniem mniejszych środków, których obrót jest stosunkowo szybki. Z kolei gospodarka ekstensywna angażuje większe zasoby majątkowe, które jednak wykazują dużo niższy obrót.
Analitycy mają tu na uwadze specyfikę branżową - wiadomo, że w firmie produkcyjnej obrotowość majątku będzie stosunkowo niska (co wynika z rozmiarów i charakteru środków trwałych), a w firmie usługowej lub handlowej bardzo wysoka (większość aktywów stanowią tu zwykle podlegające większej rotacji składniki majątku obrotowego). Tak więc i w tym przypadku analitycy dokonują porównań z innymi przedsiębiorstwami, działającymi w branży.
Badanie efektywności poszczególnych składników majątkowych
Zaprezentowane wskaźniki wykorzystania majątku ogółem są obarczone pewnym błędem, wynikającym z różnic w strukturze majątku i z charakteru poszczególnych jego składników. Inaczej wygląda efektywność majątku trwałego niż obrotowego. Dlatego pogłębieniem powyższej analizy powinno być badanie efektywności poszczególnych aktywów, przeprowadzane według następujących wzorów:
Wskaźnik obrotowości majątku trwałego (fixed assets turnover, FAT):
Wskaźnik obrotowości majątku obrotowego (current assets turnover, CAT):
Odwrotnością powyższych wielkości będą wskaźniki zaangażowania majątku trwałego i obrotowego, konstruowane analogicznie do omówionego na początku wskaźnika EAR. Interpretacja przedstawionych tu wskaźników jest podobna, jak w przypadku wskaźników, badających gospodarowanie całym majątkiem.
Obrotowość zapasów
Zapasy są składnikiem majątku obrotowego, obejmującym zarówno surowce i półprodukty, jak i zmagazynowane (nie sprzedane jeszcze) wyroby gotowe. Gospodarka zapasami świadczy o zdolności umiejętnego zarządzania produkcją. Ich wzrost powoduje automatyczny spadek rentowności (mówi się wówczas o "zjadaniu" przychodów przez zapasy, których utrzymywanie na wysokim poziomie oznacza wzrost kosztów).
Analitycy finansowi Meridian Capital Enterprises Ltd. mają świadomość, że zapasy (w przedsiębiorstwie produkcyjnym) przechodzą przez trzy fazy: zaopatrzenia (surowce), produkcji (tzw. produkcja w toku) oraz zbytu (wyroby gotowe). Analitycy ustalają zatem, na jakim poziomie występuje zjawisko wydłużania obrotu zapasami.
Jeśli obrót zapasami jest wydłużony już w fazie zaopatrzenia, może to sugerować analitykom dokonywanie pochopnych zakupów, które przejściowo obniżają wynik finansowy (koszt kapitału, zużytego na pokrycie aktywów). Inną interpretację tego faktu analitycy stosują w przypadku przedsiębiorstwa, które jest zmuszone powiększać okresowo zapasy w związku z sezonowymi wahaniami popytu - tu powiększenie stanu zapasów może być zabezpieczeniem przed przewidywanym wzrostem sprzedaży.
Analitycy finansowi Meridian Capital Enterprises Ltd. wiedzą jak niebezpieczne jest natomiast zjawisko, gdy poziom zapasów stale wzrasta, czemu nie towarzyszy odpowiedni przyrost sprzedaży. Wskazuje to bowiem na możliwość występowania trudności ze zbytem własnych produktów.
Jeśli przedsiębiorstwo nie może sobie poradzić z zapasami wyrobów czy towarów, może je wyprzedać po obniżonych cenach, co zwykle powoduje ujemne skutki dla rentowności. Lepiej jest jednak wyprzedać zalegający towar, niż liczyć na cud i systematycznie ponosić koszty utrzymywania zapasów.
Mierzenie sprawności zarządzania zapasami
Podstawowym miernikiem sprawności zarządzania zapasami stosowanym przez analityków finansowych Meridian Capital Enterprises Ltd. jest wskaźnik obrotowości zapasów (inventory turnover, IT), który wyliczany jest według wzoru:
gdzie przez przeciętny stan zapasów analitycy rozumieją sumę wartości zapasów na początek i koniec danego okresu, podzieloną przez dwa.
Wskaźnik IT obrazuje analitykom stosunek kosztów sprzedaży do kosztów, wynikających z faktu utrzymywania zapasów. W prawidłowo zarządzanym przedsiębiorstwie zapasy rosną wprost proporcjonalnie do sprzedaży - oczywiście analitycy wyłączają sezonowe wahania popytu.
Bardziej popularnym wskaźnikiem rotacji zapasów w dniach (ITD) jest wyliczany przez analityków ze wzoru:
Liczba dni jest zwykle zaokrąglana - dla miesiąca przyjmuje się umownie 30, dla kwartału 90, a dla roku 360 dni. Wskaźnik ten informuje analityków o czasie trwania jednego, statystycznego obrotu zapasami. Niższy jego poziom świadczy o dobrym zarządzaniu majątkiem - przyspieszony obieg pieniądza w jednostce gospodarczej pozwala przecież na wielokrotne wykorzystanie tych samych pieniędzy w celu maksymalizacji przychodów, bez konieczności powiększania składników majątkowych.
Praktyka wskazuje, że najbardziej wiarygodnym okresem dla badania przez analityków Meridian Capital Enterprises Ltd. zapasów jest rok obrotowy - porównując poszczególne lata, analitycy unikają błędnych interpretacji, wynikających najczęściej z sezonowych wahań sprzedaży. Analitycy często zapominają, że wzrost popytu w miesiącach letnich powoduje wydłużenie cyklu obrotu zapasami już na początku roku.
Zobacz także:
Analityk Finansowy MCE
Podstawowymi miernikami, stosowanymi przez analityków finansowych Meridian Capital Enterprises Ltd. w pionowej analizie rachunku wyników, są wskaźniki zyskowności. Ich konstrukcja jest bardzo prosta: zysk z danego poziomu dzielimy przez wartość przychodów ze sprzedaży, otrzymując odpowiednią stopę zysku (stopa zysku ze sprzedaży, stopa zysku z działalności operacyjnej, stopa zysku z działalności gospodarczej, stopa zysku brutto, stopa zysku netto).
Podstawowym błędem jest zawężanie analizy do stopy zysku netto. Faktem jest, że wskaźnik ten należy do najczęściej podawanych. Z drugiej strony jednak jego wielkość jest w dużym stopniu niezależna od spółki: obciążenie podatkiem jest przecież wypadkową obowiązującej aktualnie stopy podatku dochodowego oraz ewentualnych ulg i odliczeń. Bardziej sensowne wydaje się zatem mierzenie stopy zysku brutto, nie obciążonej podatkiem.
Najważniejszym wskaźnikiem stosowanym przez analityków finansowych Meridian Capital Enterprises Ltd. jest stopa zysku operacyjnego, wskazująca na jakość zarządzania spółką i zyskowność jej podstawowej działalności. Istotny jest też pomiar stopy zysku z działalności gospodarczej - uwzględnia ona saldo, osiągnięte przez spółkę z operacji finansowych.
Wzór na (dowolną) stopę zysku wygląda następująco:
Pod pojęciem "obrotu" analitycy rozumieją przychody ze sprzedaży - tak zbudowane są właśnie wymienione wyżej stopy zysku. Ponadto w analizie analitycy stosują (znacznie rzadziej) wskaźniki, które w mianowniku uwzględniają koszty uzyskania przychodów (również stanowiące obrót). Istota tych wskaźników polega na określeniu relacji wyniku działalności przedsiębiorstwa w przeliczeniu na jednostkę poniesionych kosztów.
W badaniu pionowym rachunku wyników analitycy stosują ponadto tzw. analizę przyczynową. Sprawdzają, jakie czynniki mają wpływ na zwiększenie (spadek) zysku (straty). Nie zawsze wzrost zysku jest dowodem na prawidłowy rozwój przedsiębiorstwa: może się przecież zdarzyć, że jest on pochodną znacznej redukcji kosztów, połączoną z wyprzedażą majątku czy też wzrostem przychodów finansowych przy spadającej rentowności podstawowej działalności przedsiębiorstwa.
Pojęcie rentowności przedsiębiorstwa?
Wynik finansowy przedsiębiorstwa jest jednym z najważniejszych mierników jego sprawności. Powstaje w efekcie zsumowania zarówno wyników zwyczajnych (a więc pochodzących z celowo podejmowanych przez firmę działań), jak i wyników nadzwyczajnych (powstałych wskutek nieprzewidywalnych zdarzeń).
Wynik finansowy może być dodatni - wówczas analitycy nazywają go zyskiem, a przedsiębiorstwo takie określają jako rentowne. W przypadku powstania ujemnego wyniku finansowego analitycy mówią o stracie, a przedsiębiorstwo takie określają jako deficytowe.
Powstanie straty nie oznacza, że firma rozwija się nieprawidłowo: przed sformułowaniem takiej tezy analitycy dokładnie badają, co stało się powodem takiego wyniku. Może się na przykład zdarzyć, że firma wygenerowała stratę w wyniku operacji księgowych. Z drugiej strony zysk netto może być pochodną wyższych przychodów finansowych, przy spadającej rentowności działalności podstawowej.
Jakie wyniki zawiera rachunek wyników?
Wynik powstaje wskutek odjęcia od kwoty wygenerowanych przychodów wartości powstałych z tego tytułu kosztów. Dla większej przejrzystości rachunku wyników wprowadzono podział na poszczególne poziomy wynikowe:
Działalność podstawowa
Od przychodów ze sprzedaży odejmuje się koszty wytworzenia produkcji sprzedanej, otrzymując zysk brutto ze sprzedaży.
Działalność operacyjna
Powyższy wynik jest korygowany o inne zdarzenia operacyjne: przychody (sprzedaż składników majątku trwałego, rozwiązane rezerwy, otrzymane dotacje) i koszty (wartość sprzedanych składników majątku trwałego, utworzone rezerwy, należności nieściągalne, zapłacone odszkodowania itd.). W rezultacie powstaje wynik na działalności operacyjnej.
Działalność gospodarcza
Do poprzedniego zysku (straty) dodaje się przychody finansowe (otrzymane dywidendy i odsetki, dodatnie różnice kursowe) i odejmuje koszty finansowe (zapłacone odsetki, ujemne różnice kursowe, odpisy aktualizujące wartość finansowego majątku trwałego). W ten sposób otrzymujemy wynik na działalności gospodarczej.
Uwzględnienie zdarzeń nadzwyczajnych
Poprzednio otrzymany zysk (lub strata) jest korygowany o saldo, wynikające ze zdarzeń nadzwyczajnych, co daje zysk (stratę) przed opodatkowaniem (zysk / stratę brutto).
Poziom wyniku finansowego netto
Zysk brutto jest pomniejszany o obowiązkowe obciążenia (m. in. podatek dochodowy) - wówczas powstaje zysk (strata) netto.
Przy badaniu wyniku finansowego należy zwrócić uwagę, jaka jest relacja przychodów do kosztów na poszczególnych poziomach, co pomaga w identyfikacji źródeł ponoszonych strat czy osiąganych zysków.
Analiza rachunku wyników
Zadaniem analizy porównawczej jest przedstawienie dynamiki i struktury poszczególnych pozycji rachunku wyników. Pozwala to analitykom finansowym Meridian Capital Enterprises Ltd. na określenie źródeł osiąganych przez dane przedsiębiorstwo wyników. Z kolei analiza przyczynowa pozwala im ustalić wpływ poszczególnych pozycji rachunku wyników na generowane przez przedsiębiorstwo zyski (lub straty). W analizie przyczynowej analitycy biorą pod uwagę strukturę przychodów w ujęciu ilościowym i wartościowym. Takie zestawienie wskazuje na działalność najbardziej i najmniej opłacalną dla przedsiębiorstwa.
Najpopularniejszą stosowaną przez analityków metodą w badaniu rentowności przedsiębiorstwa jest analiza wskaźnikowa. Polega ona na porównaniu wyniku, osiągniętego przez spółkę z wartością obrotów lub wielkością zaangażowanych zasobów kapitałowych względnie majątkowych.
Wskaźniki rentowności obrotu
Wskaźniki rentowności obrotu pokazują analitykom stosunek wypracowanego zysku do obrotu, przez który najczęściej rozumieją przychody ze sprzedaży (rzadziej koszty wytworzenia).
Bardzo pożytecznym, choć zdecydowanie niedocenionym wskaźnikiem stosowanym przez analityków finansowych Meridian Capital Enterprises Ltd. jest stopa zysku brutto ze sprzedaży, obliczana według wzoru:
Wielkość tego wskaźnika obrazuje analitykom rentowność podstawowej działalności przedsiębiorstwa. Jego rosnąca w czasie wartość jest sygnałem zdecydowanie pozytywnym, natomiast spadek interpretują negatywnie, nawet przy wzrastającej stopie zysku netto (świadczy to o spadającej rentowności podstawowej działalności przedsiębiorstwa, co zazwyczaj kończy się poważnymi kłopotami).
Podobnie analitycy konstruują wskaźniki, uwzględniające zyski niższego poziomu. Do najbardziej rozpowszechnionych należą przy tym:
• stopę zysku brutto (zwana często marżą brutto), wyliczają według wzoru:
• stopę zysku netto (lub po prostu zwrot ze sprzedaży netto), wyliczają zgodnie z wzorem:
Duża wartość poznawcza tych dwóch wskaźników wynika właśnie z ich powszechności. W rozmaitych opracowaniach, w tym także i statystycznych, wymienia się właśnie stopę zysku przed opodatkowaniem oraz rentowność netto jako podstawowe wielkości, charakteryzujące firmę czy branżę. Stąd też wskaźnikami tymi najlepiej analitycy finansowi Meridian Capital Enterprises Ltd. posługują się w celu dokonania porównań rentowności badanego przedsiębiorstwa ze średnią dla danej branży.
Rentowność majątku
Konstrukcja wskaźników rentowności majątku jest taka sama jak w przypadku omawianych wyżej stóp zysku. W miejscu przychodów ze sprzedaży pojawia się jednak odpowiednia wielkość majątku.
Wskaźniki rentowności majątku wyrażają procentowy stosunek wypracowanego przez przedsiębiorstwo zysku do przeciętnego stanu majątku (lub jego składników), który jest zaangażowany w prowadzoną działalność gospodarczą.
Podobnie jak w przypadku rentowności obrotu, i tu analitycy uwzględniają cały szereg wielkości, opartych na różnych zakresach wyniku finansowego (licznik) i majątku (mianownik). Najczęściej stosowanym przez analityków wskaźnikiem jest stopa zwrotu z aktywów ogółem (Return on Total Assets, ROA), określająca stosunek dochodu netto do aktywów ogółem:
przy czym średni stan aktywów analitycy obliczają według wzoru:
Stopa zwrotu z aktywów pokazuje analitykom bardzo istotną zależność - produktywność majątku. W krajach zachodnich jest ona chyba najbardziej rozpowszechnionym wskaźnikiem, mierzącym efektywność działalności przedsiębiorstwa.
Wskaźniki rentowności kapitałów
Wskaźniki rentowności kapitałów określają relację, zachodzącą pomiędzy wynikiem finansowym netto a kapitałem. Jest to więc próba liczbowego wyrażenia efektów działalności firmy w przeliczeniu na jednostkę zaangażowanego kapitału.
Najczęściej stosowanym przez analityków finansowych Meridian Capital Enterprises Ltd. wskaźnikiem jest rentowność kapitału akcyjnego (Return on Equity, ROE), który wyliczają według wzoru:
Wzrastający poziom tego wskaźnika świadczy o wyższej efektywności zaangażowanego kapitału. Jest to sygnał dla akcjonariuszy, że przedsiębiorstwo właściwie wykorzystuje posiadane zasoby. Dlatego właśnie w przypadku nowej emisji akcji analitycy zwracają szczególną uwagę na poziom tego wskaźnika oraz jego zmiany w czasie.
Analitycy mają świadomość, że wielkość tego wskaźnika będzie podlegała znacznym zaburzeniom, szczególnie tuż po przeprowadzeniu nowej emisji akcji (wówczas w mianowniku będzie już zawarta wielkość "świeżego" kapitału, który nie został jeszcze wykorzystany w działalności przedsiębiorstwa).
Drugim wskaźnikiem, wskazującym na rentowność kapitału i stosowanym przez analityków finansowych Meridian Capital Enterprises Ltd., jest zysk, przypadający na jedną akcję (Earnings per Share, EPS), wyliczają go wg. wzoru:
Wskaźnik ten jest najczęściej wykorzystywany przez inwestorów - jego rosnąca wartość wskazuje na możliwość wypłaty potencjalnie wyższej dywidendy. Ponadto oznacza też wyższą cenę rynkową akcji.
Sprawność działania przedsiębiorstwa
Istotnym miernikiem sprawności działania przedsiębiorstwa stosowanym przez analityków finansowych Meridian Capital Enterprises Ltd. są wskaźniki obrotowości. Pozwalają one na ocenę efektywności wykorzystania majątku oraz poszczególnych jego składników. Wśród wskaźników obrotowości wyróżniają zasadniczo trzy grupy:
- właściwe wskaźniki obrotowości - gdzie w liczniku występuje wielkość dynamiczna (przychody ze sprzedaży), a w mianowniku wielkość statyczna (przeciętny stan danego składnika majątkowego)
- wskaźniki zaangażowania - będące odwrotnością wskaźników obrotowości, w których licznik wyraża wielkość majątku, a mianownik przychody ze sprzedaży
- wskaźniki rotacji elementów majątkowych - najczęściej stosowane i powszechnie używanym przez analityków w analizie fundamentalnej, wyrażające szybkość obrotu poszczególnych składników majątkowych.
Analitycy finansowi Meridian Capital Enterprises Ltd. wyróżniają dwa rodzaje gospodarowania przedsiębiorstwem - intensywny i ekstensywny. Wskaźniki obrotowości bardzo dobrze ujawniają, z jaką gospodarką mamy do czynienia w przypadku badanej przez analityków firmy.
Gospodarka intensywna charakteryzuje się angażowaniem mniejszych środków, których obrót jest stosunkowo szybki. Z kolei gospodarka ekstensywna angażuje większe zasoby majątkowe, które jednak wykazują dużo niższy obrót.
Analitycy mają tu na uwadze specyfikę branżową - wiadomo, że w firmie produkcyjnej obrotowość majątku będzie stosunkowo niska (co wynika z rozmiarów i charakteru środków trwałych), a w firmie usługowej lub handlowej bardzo wysoka (większość aktywów stanowią tu zwykle podlegające większej rotacji składniki majątku obrotowego). Tak więc i w tym przypadku analitycy dokonują porównań z innymi przedsiębiorstwami, działającymi w branży.
Badanie efektywności poszczególnych składników majątkowych
Zaprezentowane wskaźniki wykorzystania majątku ogółem są obarczone pewnym błędem, wynikającym z różnic w strukturze majątku i z charakteru poszczególnych jego składników. Inaczej wygląda efektywność majątku trwałego niż obrotowego. Dlatego pogłębieniem powyższej analizy powinno być badanie efektywności poszczególnych aktywów, przeprowadzane według następujących wzorów:
Wskaźnik obrotowości majątku trwałego (fixed assets turnover, FAT):
Wskaźnik obrotowości majątku obrotowego (current assets turnover, CAT):
Odwrotnością powyższych wielkości będą wskaźniki zaangażowania majątku trwałego i obrotowego, konstruowane analogicznie do omówionego na początku wskaźnika EAR. Interpretacja przedstawionych tu wskaźników jest podobna, jak w przypadku wskaźników, badających gospodarowanie całym majątkiem.
Obrotowość zapasów
Zapasy są składnikiem majątku obrotowego, obejmującym zarówno surowce i półprodukty, jak i zmagazynowane (nie sprzedane jeszcze) wyroby gotowe. Gospodarka zapasami świadczy o zdolności umiejętnego zarządzania produkcją. Ich wzrost powoduje automatyczny spadek rentowności (mówi się wówczas o "zjadaniu" przychodów przez zapasy, których utrzymywanie na wysokim poziomie oznacza wzrost kosztów).
Analitycy finansowi Meridian Capital Enterprises Ltd. mają świadomość, że zapasy (w przedsiębiorstwie produkcyjnym) przechodzą przez trzy fazy: zaopatrzenia (surowce), produkcji (tzw. produkcja w toku) oraz zbytu (wyroby gotowe). Analitycy ustalają zatem, na jakim poziomie występuje zjawisko wydłużania obrotu zapasami.
Jeśli obrót zapasami jest wydłużony już w fazie zaopatrzenia, może to sugerować analitykom dokonywanie pochopnych zakupów, które przejściowo obniżają wynik finansowy (koszt kapitału, zużytego na pokrycie aktywów). Inną interpretację tego faktu analitycy stosują w przypadku przedsiębiorstwa, które jest zmuszone powiększać okresowo zapasy w związku z sezonowymi wahaniami popytu - tu powiększenie stanu zapasów może być zabezpieczeniem przed przewidywanym wzrostem sprzedaży.
Analitycy finansowi Meridian Capital Enterprises Ltd. wiedzą jak niebezpieczne jest natomiast zjawisko, gdy poziom zapasów stale wzrasta, czemu nie towarzyszy odpowiedni przyrost sprzedaży. Wskazuje to bowiem na możliwość występowania trudności ze zbytem własnych produktów.
Jeśli przedsiębiorstwo nie może sobie poradzić z zapasami wyrobów czy towarów, może je wyprzedać po obniżonych cenach, co zwykle powoduje ujemne skutki dla rentowności. Lepiej jest jednak wyprzedać zalegający towar, niż liczyć na cud i systematycznie ponosić koszty utrzymywania zapasów.
Mierzenie sprawności zarządzania zapasami
Podstawowym miernikiem sprawności zarządzania zapasami stosowanym przez analityków finansowych Meridian Capital Enterprises Ltd. jest wskaźnik obrotowości zapasów (inventory turnover, IT), który wyliczany jest według wzoru:
gdzie przez przeciętny stan zapasów analitycy rozumieją sumę wartości zapasów na początek i koniec danego okresu, podzieloną przez dwa.
Wskaźnik IT obrazuje analitykom stosunek kosztów sprzedaży do kosztów, wynikających z faktu utrzymywania zapasów. W prawidłowo zarządzanym przedsiębiorstwie zapasy rosną wprost proporcjonalnie do sprzedaży - oczywiście analitycy wyłączają sezonowe wahania popytu.
Bardziej popularnym wskaźnikiem rotacji zapasów w dniach (ITD) jest wyliczany przez analityków ze wzoru:
Liczba dni jest zwykle zaokrąglana - dla miesiąca przyjmuje się umownie 30, dla kwartału 90, a dla roku 360 dni. Wskaźnik ten informuje analityków o czasie trwania jednego, statystycznego obrotu zapasami. Niższy jego poziom świadczy o dobrym zarządzaniu majątkiem - przyspieszony obieg pieniądza w jednostce gospodarczej pozwala przecież na wielokrotne wykorzystanie tych samych pieniędzy w celu maksymalizacji przychodów, bez konieczności powiększania składników majątkowych.
Praktyka wskazuje, że najbardziej wiarygodnym okresem dla badania przez analityków Meridian Capital Enterprises Ltd. zapasów jest rok obrotowy - porównując poszczególne lata, analitycy unikają błędnych interpretacji, wynikających najczęściej z sezonowych wahań sprzedaży. Analitycy często zapominają, że wzrost popytu w miesiącach letnich powoduje wydłużenie cyklu obrotu zapasami już na początku roku.
Zobacz także:
